قبل از هر چیز باید بدانید که چه کسی این مطلب را نوشته است، احیاناً دوستانی که از قبل کارهای مرا دنبال میکنند میدانند که من قبلا در زمینه برنامه نویسی با PHP فعال بودم و حتی نسخه قدیمی تر سایت پارسیک  با PHP نوشته شده و این نسخه چند سالی فعال بود. لازم است به مقاله ای که در معرفی PHP در مجله دنیای کامپیوتر و ارتباطات (سال ۱۳۸۲) (تصویر روی جلد) نوشتم اشاره کنم زمانی که احتمالا برخی مدعیان امروزی حتی نام این زبان را نشنیده بودند و نیز به برگزاری سمینار یا جلسات معرفی  PHP اشاره داشته باشم و یا فعالیتم در انجمن ایران پی اچ پی که  هنوز کد مربوط به مرتب سازی عبارات فارسی که توسط من و دوست دیگری سالها پیش  نوشته شد در این سایت هست. زمانی برنامه نویس VB گاهی Delphi بودم و زمانی CGI یا ISAPI نوشته ام، زمانی اسکریپتهای ASP و زمانی PHP و در سالهای اخیر نیز اکثرا دات نت و در واقع این پروژه ها یا مشخصات درخواستی کارفرمایان یا نیازهای پروژه های شخصی خودم بوده است که باعث انتخاب زبان یا تکنولوژی توسعه سایت یا نرم افزاری بوده است و همانطور که در دهها برنامه نویس حرفه ای دیده ام معتقدم حتی با وجود علایق شخصی به یک زبان خاص باز این مشخصات و نیازهای پروژه است که تکنولوژی توسعه را مشخص میکند و چه بسا لازم باشد برنامه نویس زبان جدیدی را نیز بیاموزد. حال برویم تا در ادامه نگاهی به نظرات دیگران و پاسخی مختصر من داشته باشیم.

۱. جالب بود که سعی کردم مطلب را بدون موضع گیری بر علیه پی اچ پی و حتی اسراییل بنویسم و همانطور که مشاهده کرده اید نه صحبتی از تحریم این زبان هست و نه حتی از لحنی که عموما برعلیه اسراییل استفاده میشود خبری هست و چه بسا می تواند به عنوان یک مطلب تبلیغاتی در مورد قابلیتهای فناوری اسراییل هم باشد همانطور که در این مطلب نیز دقیقا از جملاتی که در متون بی طرف در زمینه معروفی توسعه دهندگان این زبان استفاده شده بود. اما بسیاری برداشت خود را که براساس ذهنیشان از اسراییل بود را به عنوان هدف من از نوشتن مطلب تعبیر کردند و مثلا در حالی که من هیج صحبتی از تحریم این زبان نداشتم برخی منظور مرا تحریم این زبان دانسته اند! لازم است تاکید کنم که من در آن مطلب در مقام تصمیم گیری یا توصیه نبوده ام. واقعیتی را اطلاع داده ام و فکر نمی‌کنم انتشار چنین واقعیتی کار اشتباهی باشد.

۲.برخی در اشتباه دیگری این مطلب مرا در تبلیغ مایکروسافت تعبیر کرده و عجولانه نظری در تقابل با ماهیت مایکروسافت نوشتند! سوال این است که من چه سودی از طرفداری مایکروسافت می برم؟ یا اگر همه کارفرمایان و طراحان وب هم دات نت کار شوند چه سودی به من خواهد رسید؟  براساس ادعای برخی نظردهندگان مایکروسافت شرکتی آمریکای دشمن ما یا حامی اسرائیل است اما مسئله اینجاست که حتی با این فرض هم تغییری در تابعیت توسعه دهندگان پی اج پی حاصل نخواهد شد. در ضمن قبول کنید که مطلب من توصیه ای برای استفاده از زبان دیگری نداشته  و میدانیم که ما فقط پی اج پی و دات نت را در دنیای وب نداریم. جاوا یا پرل یا پیتون و جندین زبان و تکنولوزی غیرمایکروسافتی دیگر نیز وجود دارند که احتمالا انتخابهای دیگر برنامه نویسان تحت لینوکس است خواهش میکنم با بحث مایکروسافت و لینوکس مانند طرفداری متعصبانه از تیم فوتبال مورد علاقه اتان برخورد نکنید.بحث آمریکا و اسرائیل هم نیست چرا که اگر شما هنوز نمی‌دانید و یا نمی‌خواهید فرق این دو را در نزد بسیاری از مردم ایران و  یا دیدگاه دولتمردان بدانید مشکلتان جای دیگری است.

۳.برخی معتقدند که نبایستی این مسایل فنی را با سیاست قاطی کرد و از همین رو مطلب مرا اشتباه می‌دانستند اما بایستی به دو نکته اشاره کرد، تلاش کردم مطلب اشاره شده نگاه سیاسی نداشته باشد و مانند مطالبی که مثلا در زمینه موسسان گوگل یا مایکروسافت در هزاران وبلاگ نوشته شده است اشاره ای به توسعه دهندگان و تابعیت آنها شده بود. آیا اگر مثلا عنوان یا محتوای مطلب این بود که گوگل شرکت آمریکایی است آیا مطلب ربطی به سیاست داشت؟ نکته مهم دوم آنکه وقتی طرف مقابل ما سیاست را با مسایل فنی در  عمل به هم می آمیزد چرا شما فکر می‌کنید که ما نبایستی حداقل بصورت ذهنی اینگونه باشیم؟
تحریم گواهی امنیتی برای HTTPS که باعث شده حتی سایتهای بانکی کشور نیز نتوانند از یک گواهینامه معتبر استفاده کنند، یا مسدود شدن خدمات نرم افزار Cpanel برای شرکتهای میزبانی وب که در یک مقطع خاص مشکلات زیادی را برای شرکتهای خصوصی و ایرانی میزبانی وب به همراه داشت. عدم سرویس ساده میزبانی وب  به سایتهای ایرانی در برخی از مهمترین دیتاسنترها ، بلاک کردن دسترسی به کد صدها پروژه اوپن سورس که در بخش کد گوگل وجود دارد و یا مسدود کردن دانلود نرم افزار اوپن سورس و رایگان MySql برای کاربران ایرانی که مطمئنا افراد فنی و توسعه دهندگان ایرانی را تحت تاثیر قرار میدهد. خیلی از این شرکتها حتی بیشتر از الزام قوانین آمریکا ما را محدود کرده اند و یا قبل از تشدید تحریمها با سلیقه شخصی خود با کاربران ایرانی برخورد کرده اند. گاهی شرکتهای تکنولوژی با سربلندی از تحریم کاربران ایران سخن می گویند و آنرا اجرا هم می‌کنند و آنوقت اگر ما فقط در ذهن خود مروری بر هویت توسعه دهندگان یا مدیران یک شرکت داشته باشیم در مسیری اشتباه بوده و سیاست را با علم قاطی کرده ایم؟

۴.گروهی اوپن سورس بودن پی اچ پی را بهانه کرده و آنرا فراتر از مرز کشورها یا تابعیت توسعه دهندگان دانسته اند. این ایده خوبی است اما اول آنکه باید بدانیم حتی اگر هزاران نفر دیگر در توسعه یک محصول نقش داشته باشند باز همه حقوق آن متعلق به شرکت یا تیم صاحب امتیاز آن است و همانطور که اشاره کرده ام در سایت رسمی پی اچ پی اسم توسعه دهندگان آن و صاحب امتیاز آن نوشته شده است ، در لاینسس پی اج پی اشاره شده است حقوق آن متعلق به تیم پی اچ پی بوده و مفسر فعلی آن توسط شرکت Zend ارائه شده است و در صفحه تاریخچه PHP در سایت رسمی آن نیز تنها اسم سه طراح و توسعه دهنده اصلی آن آمده است.. همچنین همانطور که اشاره کردیم این تجربه را داریم که محصولاتی مثل مای اس کیو ال که یکی از معروف ترین نرم افزارهای اوپن سورس است توسط شرکت صاحب امتیازش برای دانلود توسط کاربران ایرانی محدود شده است.جالب است که حتی برای تماس و سوال در زمینه کپی رایت مفسر PHP بایستی به آدرسی در اسرائیل تماس بگیرید.

۵.اعتقاد دیگری وجود دارد که ما هزینه ای بابت استفاده از پی اچ پی پرداخت نمی کنیم پس نتیجه گیری میکنند ما کمکی به شرکت اسراییلی توسعه دهنده پی اج پی نمی کنیم.  این یک بحث سیاسی است اما اگر به این مسئله اهمیت می دهید  لازم است به این نکته اشاره کنم که تقریبا تمام صفحاتی که نامی از شرکتهای اسراییلی یا قابلیتهای فن آوری آن امده است به درآمد شرکت Zend اشاره نشده بلکه به محبوبیت و استفاده مفسر پی اچ پی این شرکت در سایتهای مختلف اشاره شده است. به زبان ساده تر اسراییل بیش از درآمد این شرکت از محبوبیت این زبان برای تبلیغ قابلیتهای فناوری خود استفاده می کند. در ضمن در دید کلی محبوبیت بیشتر این زبان (افزایش سهم از مارکت‌شیر) در واقع درآمد شرکت زند را به لحاظ فروش محصولات خود یا ارائه گواهینامه پی اج پی به توسعه دهندگان افزایش داده،سرمایه بیشتری جذب کرده  و همچنین در برخی کاربردها بخصوص در سطح حرفه ای شاید نیاز به استفاده از محصولاتی پولی مثل Zend Core یا Zend Platform که برای اجرای بهتر سایتهای نوشته شده توسط این زبان به کار می‌رود و یا محصولی مثل Zend Guard برای حفاظت از سورس کد استفاده می شود باشد.

۶. به نظر برخی نیز تحریم این زبان برنامه نویسی بیشتر به ضرر ما هست تا اسراییل و البته این نظری است که میتواند مورد بحث قرار گیرد و همانطور هم که کفتم بحث تحریم بحثی سیاسی است و همانطور که مطلب من مشخص است من نظر یا توصیه ای در رد یا تایید آن ندارم و هدفم نیز از انتشار مطلب قبلی شروع بحث تحریم نبوده است. به نظر من توسعه دهندگان و همچنین کارفرمایان میتوانند درباره ماهیت توسعه دهندگان این زبان بدانند و با توجه به این آگاهی حق انتخاب خواهند داشت. مطمئناً استفاده از این زبان نیز  در سایتهای ایرانی الزاما ًبه معنای تایید یا حمایت ضمنی از شرکت اسراییلی نیست و در عین حال هم میدانیم که پی اج پی تنها انتخاب  برای توسعه وب سایتها (حتی در محیط لینوکس) نیست.

در نهایت آنکه نوشته من اشاره به واقعیت و براساس مستندات بوده و سعی شده بدون اظهار نظر یا توصیه شخصی باشد و حتی اگر در مقامی اجرایی در دولت  هم بودم  نظری در تحریم این زبان نداشتم و استفاده یا عدم استفاده از آنرا براساس انتخاب توسعه دهندگان و کارفرمایان می‌گذاشتم. اما اینکه از خواندن مطلبی در زمینه هویت توسعه دهندگان  زبان مورد علاقه اتان  ناراحت هستید و  احیانا تصور می‌کنید بیان چنین حقیقتی به بازار کارتان لطمه می‌زند و  مصلحت خود را  این می‌بینید که کارفرمایان شما از این واقعیت ناآگاه باشند مشکلی است که مقصر آن من نیستم و بایستی راه حل آنرا در جای دیگری جستجو کنید.

اما نکته قابل تامل در این میان هویت Andi Gutman و Zeev Suraski است. در ویکی پدیا و همچنین برخی دیگر از سایتها در معرفی این دو چنین عنوان شده است.

Andi Gutmans is an Israeli programmer with Swiss roots, PHP developer and co-founder of Zend Technologies.[1] A graduate of the Technion, the Israel Institute of Technology in Haifa,
http://en.wikipedia.org/wiki/Andi_Gutmans

در صفحه معرفی Gutman در ویکی پدیا اشاره شده است که او برنامه نویسی اسرائیلی و دانش آموخته یکیاز مراکز آموزشی تکنولوژی در اسرائیل است. همچنین به تاسیس شرکت Zend Technologies توسط وی و موقعیت فعلی وی (مدیر بخش توسعه)در این شرکت اشاره شده است.

Zeev Suraski is an Israeli programmer, PHP developer and co-founder of Zend Technologies. A graduate of the Technion, Haifa, Suraski and fellow student Andi Gutmans created PHP 3 in 1997. In 1999 they wrote the Zend Engine, the core of PHP 4, and founded Zend Technologies
http://en.wikipedia.org/wiki/Zeev_Suraski

در صفحه معرفی Zeev Suraski نیز به اسرائیلی بودن وی و فارغ التحصیل شدن از یکی از مراکز آموزش تکنولوژی در اسرائیل اشاره شده است. همچنین به موقعیت فعلی او ( به عنوان مدیر بخش فنی) و عضویتش در بنیاد Apache اشاره شده است.
همچنین در سایت رسمی Zend نیز به موسسان و مدیران این کمپانی و موقعیت شان اشاره شده است.در صفحه معرفی Zend Technologies در ویکی پدیا نیز اشاره شده است که مرکز فنی این شرکت در تل‌آویو اسرائیل است.همچنین به تاسیس آن توسط دو دانش آموخته اسرائیلی و دریافت جایزه بهترین Israeli Startup Software Company در سال 2006 اشاره شده است که توسط ایهود المرت به این شرکت داده شده است. همچنین نام این شرکت رسما در فهرست شرکتهای اسرائیلی فعال در زمینه تکنولوژی ذکر شده است. (http://en.wikipedia.org/wiki/Zend_Technologies)
در صفحات معرفی شرکت و موسسان Zend میتوان مشاهده کرد که آنها از اینکه برخی سایتهای بزرگ دنیا از نرم افزاری که توسط این شرکت اسرائیلی توسعه داده اشت با افتخار صحبت کرده و در واقع اعتبار PHP را به نام خود ثبت می‌کنند.

مشخص است که بخش اصلی و بزرگی از توسعه زبان PHP توسط افراد و یک کمپانی اسرائیلی صورت می گیرد و در واقع تمام کامپیوترها و سرورهای که PHP را پشتیبانی میکنند محصول این شرکت اسرائیلی در حال اجرا است. اگرچه این میتوان برای برخی زنگ خطری به شمار آید اما به دلیل اوپن سورس بودن نرم افزار مفسر PHP و رایگان بودن شاید اوضاع آنچنان هم بد نباشد هرچند که در بسیاری از سرورها نسخه اجرایی مفسر پی اچ پی را مستقیم دانلود و نصب شده است و همچنین برخی از نرم افزارهایی برای توسعه حرفه ای یا اجراهای بهتر و سریعتر اسکرپیتهای PHP استفاده می شوند رایگان نبوده و در واقع بخش بزرگی از درآمد شرکت Zend را فروش این محصولات تامین می‌کند.

لینک و مطالب مرتبط :
لایسنس PHP در حال حاضر (نسخه 4 و 5 هم تحت همین لاینسس هستند به خط آخرش توجه کنید).طراحان زبان PHP به نقل از سایت رسمی آن (Andi Gutmans, Rasmus Lerdorf, Zeev Suraski )
تصاویری از مدیران شرکت Zend همراه با ایهود المرت و شیمون پرز در هنگام دریافت جایزه

و این مطلب را هم در ادامه بخوانید توسعه پی اچ پی توسط اسرائیلیها- تکمیلی

تصویری از نمای فروشگاهی در چند قدمی میدان انقلاب تهران